мандукья (Поиск по тегам)

Мандукья карика Гаудапады

bahiṣprajño vibhurviśvo hyantaḥprajñastu taijasaḥ |
ghanaprajñastathā prājña eka eva tridhā smṛtaḥ || 1.1 ||

dakṣiṇākṣimukhe viśvo manasyantastu taijasaḥ |
ākāśe ca hydi prājñastridhā dehe vyavasthitaḥ || 1.2 ||

viśvo hi sthūlabhuṅnityaṃ taijasaḥ praviviktabhuk |
ānandabhuktathā prājñastridhā bhogaṃ nibodhata || 1.3 ||

sthūlaṃ tarpayate viśvaṃ praviviktaṃ tu taijasam |
ānandaśca tathā prājñaṃ tridhā tṛptiṃ nibodhata || 1.4 ||

triṣu dhāmasu yadbhojyaṃ bhoktā yaśca prakīrtitaḥ |
vedaitadubhayaṃ yastu sa bhuñjāno na lipyate || 1.5 ||

prabhavaḥ sarvabhāvānāṃ satāmiti viniścayaḥ |
sarvaṃ janayati prāṇaścetoṃśūnpuruṣaḥ pṛthak || 1.6 ||

vibhūtiṃ prasavaṃ tvanye manyante sṛṣṭicintakāḥ |
svapnamāyāsarūpeti sṛṣṭiranyairvikalpitā || 1.7 ||

icchāmātraṃ prabhoḥ sṛṣṭiriti sṛṣṭau viniścitāḥ |
kālātprasūtiṃ bhūtānāṃ manyante kālacintakāḥ || 1.8 ||

bhogārthaṃ sṛṣṭirityanye krīḍārthamiti cāpare |
devasyaiṣa svābhāvo'yamāptakāmasya kā spṛhā || 1.9 ||

nivṛtteḥ sarvaduḥkhānāmīśānaḥ prabhuravyayaḥ |
advaitaḥ sarvabhāvānāṃ devasturyo vibhuḥ smṛtaḥ || 1.10 ||

kāryakāraṇabaddhau tāviṣyete viśvataijasau |
prājñaḥ kāraṇabaddhastu dvau tau turye na siddhytaḥ || 1.11 ||

nā''tmānaṃ na paraṃścaiva na satyaṃ nāpi cānṛtam |
prājñaḥ kiṃcana saṃvetti turyaṃ tatsarvadṛksadā || 1.12 ||

dvaitasyāgrahaṇaṃ tulyamubhayoḥ prājñaturyayoḥ |
bījanidrāyutaḥ prājñaḥ sā ca turye na vidyate || 1.13 ||

svapnanidrāyutāvādyau prājñastvasvapnanidrayā |
na nidrāṃ naiva ca svapnaṃ turye paśyanti niścitāḥ || 1.14 ||

anyathā gṛhṇataḥ svapno nidrā tattvamajānataḥ |
viparyāse tayoḥ kṣīṇe turīyaṃ padamaśnute || 1.15 ||

anādimāyayā supto yadā jīvaḥ prabudhyate |
ajamanidramasvapnamadvaitaṃ budhyate tadā || 1.16 ||

prapañco yadi vidyeta nivarteta na saṃśayaḥ |
māyāmātramidaṃ dvaitamadvaitaṃ paramārthataḥ || 1.17 ||

vikalpo vinivarteta kalpito yadi kenacit |
upadeśādayaṃ vādo jñāte dvaitaṃ na vidyate || 1.18 ||

viśvasyātvavivakṣāyāmādisāmānyamutkaṭam |
mātrāsaṃpratipattau syādāptisāmānyameva ca || 1.19 ||

taijasasyotvavijñāna utkarṣo dṛśyate sphuṭam |
mātrāsaṃpratipattau syādubhayatvaṃ tathāvidham || 1.20 ||

makārabhāve prājñasya mānasāmānyamutkaṭam |
mātrāsaṃpratipattau tu layasāmānyameva ca || 1.21 ||

triṣu dhāmasu yastulyaṃ sāmānyaṃ vetti niścitaḥ |
sa pūjyaḥ sarvabhūtānāṃ vandyaścaiva mahāmuniḥ || 1.22 ||

akāro nayate viśvamukāraścāpi taijasam |
makāraśca punaḥ prājñaṃ nāmātre vidyate gatiḥ || 1.23 ||

oṃkāraṃ pādaśo vidyātpādā mātrā na saṃśayaḥ |
oṃkāraṃ pādaśo jñātvā na kiṃcidapi cintayet || 1.24 ||

yuñjīta praṇave cetaḥ praṇavo brahma nirbhayam |
praṇave nityayuktasya na bhayaṃ vidyate kvacit || 1.25 ||

praṇavo hyaparaṃ brahma praṇavaśca paraḥ smṛtaḥ |
apūrvo'nantaro'bāhyo'naparaḥ praṇavo'vyayaḥ || 1.26 ||

sarvasya praṇavo hyādirmadhyamantastathaiva ca |
evaṃ hi praṇavaṃ jñātvā vyaśnute tadanantaram || 1.27 ||

praṇavaṃ hīśvaraṃ vidyātsarvasya hṛdi saṃsthitam |
sarvavyāpinamoṃkāraṃ matvā dhīro na śocati || 1.28 ||

amātro'nantamātraśca dvaitasyopaśamaḥ śivaḥ |
oṃkāro vidito yena sa munirnetaro janaḥ || 1.29 ||

vaitathyaṃ sarvabhāvānāṃ svapna āhur manīṣiṇaḥ |
antaḥsthānāt tu bhāvānāṃ saṃvṛtatvena hetunā || 2.1 ||

adīrghatvācca kālasya gatvā deśānnapaśyati |
pratibuddhaśca vai sarvastasmindeśe na vidyate || 2.2 ||

abhāvaśca rathādīnāṃ śrūyate nyāyapūrvakam |
vaitathyaṃ tena vai prāptaṃ svapna āhuḥ prakāśitam || 2.3 ||

antaḥsthānāt tu bhāvānāṃ saṃvṛtatvena hetunā |
vaitathyaṃ sarvabhāvānāṃ svapna āhur manīṣiṇaḥ || 2.4 ||

svapnajāgaritasthāne hyekamāhurmanīṣiṇaḥ |
bhedānāṃ hi samatvena prasiddhenaiva hetunā || 2.5 ||

ādāvante ca yannāsti vartamāne'pi tattathā |
vitathaiḥ sadṛśāḥ santo'vitathā iva lakṣitāḥ || 2.6 ||

saprayojanatā teṣāṃ svapne vipratipadyate |
tasmādādyantavatvena mithyaiva khalu te smṛtāḥ || 2.7 ||

apūrvaṃ sthānidharmaḥ syād yathā svarga-nivāsinām |
tānayaṃ prekṣate gatvā yathaiveha suśikṣitaḥ || 2.8 ||

svapnavṛttāvapi tvantaścetasā kalpitaṃ tvasat |
bahiścetogṛhītaṃ sad dṛṣṭaṃ vaitathyametayoḥ || 2.9 ||

jāgradvṛttāvapi tvantaścetasā kalpitaṃ tvasat |
bahiścetogṛhītaṃ sad yuktaṃ vaitathyametayoḥ || 2.10 ||

ubhayorapi vai bhāvānāṃ spanditānāṃ ca darśanāt |
bhedānāṃ hi samatvena prasiddhenaiva hetunā || 2.11 ||

kalpayatyātmanā''tmānamātmā devaḥ svamāyayā |
sa eva budhyate bhedāniti vedāntaniścayaḥ || 2.12 ||

vikarotyaparānbhāvānantaścitte vyavasthitān |
niyatāṃśca bahiścitta evaṃ kalpayate prabhuḥ || 2.13 ||

cittakālā hi ye'ntastu dvayakālāśca ye bahiḥ |
kalpitā eva te sarve viśeṣo nānyahetukaḥ || 2.14 ||

avyaktā eva ye'ntastu sphuṭā eva ca ye bahiḥ |
kalpitā eva te sarve viśeṣastvindriyāntare || 2.15 ||

jīvaṃ kalpayate pūrvaṃ vaco bhāvānpṛthagvidhān |
bāhyānādhyātmikāṃścaiva yathāvidyastathāsmṛtiḥ || 2.16 ||

aniścitā yathā rajjurandhakāre vikalpitā |
sarpadhārādibhirbhāvaistadvadātmā vikalpitaḥ || 2.17 ||

niścitāyāṃ yathā rajjvāṃ vikalpo vinivartate |
rajjureveti cādvaitaṃ tadvadātmaviniścayaḥ || 2.18 ||

prāṇādibhiranantaiśca bhāvairetairvikalpitaḥ |
māyaiṣā tasya devasya yayā saṃmohitaḥ svayam || 2.19 ||

prāṇa iti prāṇavido bhūtānīti ca tadvidaḥ |
guṇā iti guṇavidastattvānīti ca tadvidaḥ || 2.20 ||

pādā iti pādavido viṣayā iti tadvidaḥ |
lokā iti lokavido devā iti ca tadvidaḥ || 2.21 ||

vedā iti vedavido yajñā iti ca tadvidaḥ |
bhokteti ca bhoktṛvido bhojyamiti ca tadvidaḥ || 2.22 ||

sūkṣma iti sūkṣmavidaḥ sthūla iti ca tadvidaḥ |
mūrta iti mūrtavido'mūrta iti ca tadvidaḥ || 2.23 ||

kāla iti kālavido diśa iti ca tadvidaḥ |
vādā iti vādavido bhuvanānīti tadvidaḥ || 2.24 ||

mano iti manovido buddhiriti ca tadvidaḥ |
cittamiti ca cittajñā dharmādharmau ca tadvidaḥ || 2.25 ||

pañcaviṃśaka ityeke ṣaḍviṃśa iti cāpare |
ekatriṃśaka ityāhuḥ anantamiti cāpare || 2.26 ||

lokām̐llokavidaḥ prāhurāśramā iti tadvidaḥ |
strīpuṃnapuṃsakaṃ laiṅgāḥ parāparamathāpare || 2.27 ||

sṛṣṭiriti sṛṣṭivido laya iti ca tadvidaḥ |
sthitiriti sthitividaḥ sarve ceha tu sarvadā || 2.28 ||

yaṃ bhāvaṃ darśayed yasya taṃ bhāvaṃ sa tu paśyati |
taṃ cāvati sa bhūtvāsau tadgrahaḥ samupaiti tam || 2.29 ||

etaireṣo'pṛthagbhāvaiḥ pṛthageveti lakṣitaḥ |
evaṃ yo veda tattvena kalpayetso'viśaṅkitaḥ || 2.30 ||

svapnamāye yathā dṛṣṭaṃ gandharvanagaraṃ yathā |
tathā viśvamidaṃ dṛṣṭaṃ vedānteṣu vicakṣaṇaiḥ || 2.31 ||

na nirodho na cotpattirna baddho na ca sādhakaḥ |
na mumukṣurna vai mukta ityeṣā paramārthatā || 2.32 ||

bhāvair asadbhirevāyamadvayena ca kalpitaḥ |
bhāvā apyadvayenaiva tasmādadvayatā śivā || 2.33 ||

nā''tmabhāvena nānedaṃ na svenāpi kathaṃcana |
na pṛthaṅnāpṛthakkiṃcid iti tattvavido viduḥ || 2.34 ||

vītarāgabhayakrodhair munibhir vedapāragaiḥ |
nirvikalpo hyayaṃ dṛṣṭaḥ prapañcopaśamo'dvayaḥ || 2.35 ||

tasmādevaṃ viditvainam advaite yojayetsmṛtim |
advaitaṃ samanuprāpya jaḍavallokamācaret || 2.36 ||

niḥstutirnirnamaskāro niḥsvadhākāra eva ca |
calācalaniketaśca yatiryādṛcchiko bhavet || 2.37 ||

tattvamādhyātmikaṃ dṛṣṭvā tattvaṃ dṛṣṭvā tu bāhyataḥ |
tattvībhūtastadārāmaḥ tattvādapracyuto bhavet || 2.38 ||

upāsanāśrito dharmo jāte brahmaṇi vartate |
prāgutpatterajaṃ sarvaṃ tenāsau kṛpaṇaḥ smṛtaḥ || 3.1 ||

ato vakṣyāmyakārpaṇyamajāti samatāṃ gatam |
yathā na jāyate kiṃcit jāyamānaṃ samantataḥ || 3.2 ||

ātmā hyākāśavajjīvairghaṭākāśairivoditaḥ |
ghaṭādivacca saṃghātairjātāvetannidarśanam || 3.3 ||

ghaṭādiṣu pralīneṣu ghaṭākāśādayo yathā |
ākāśe saṃpralīyante tadvajjīvā ihātmani || 3.4 ||

yathaikasmiṅghāṭākāśe rajodhūmādibhiryute |
na sarve saṃprayujyante tadvajjīvāḥ sukhādibhiḥ || 3.5 ||

rūpakāryasamākhyāśca bhidyante tatra tatra vai |
ākāśasya na bhedo'sti tadvajjīveṣunirṇayaḥ || 3.6 ||

nā''kāśasya ghaṭākāśo vikārāvayavau yathā |
naivā''tmanaḥ sadā jīvo vikārāvayavau tathā || 3.7 ||

yathā bhavati bālānāṃ gaganaṃ malinaṃ malaiḥ |
tathā bhavatyabuddhānāmātmā'pi malino malaiḥ || 3.8 ||

maraṇe saṃbhave caiva gatyāgamanayor api |
sthitau sarvaśarīreṣu ākāśenāvilakṣaṇaḥ || 3.9 ||

saṃghātāḥ svapnavatsarve ātmamāyāvisarjitāḥ |
ādhikye sarvasāmye vā nopapattirhi vidyate || 3.10 ||

rasādayo hi ye kośā vyākhyātāstaittirīyake |
teṣāmātmā paro jīvaḥ khaṃ yathā saṃprakāśitaḥ || 3.11 ||

dvayordvayormadhujñāne paraṃ brahma prakāśitam |
pṛthivyāmudare caiva yathākāśaḥ prakāśitaḥ || 3.12 ||

jīvātmanorananyatvamabhedena praśasyate |
nānātvaṃ nindyate yacca tadevaṃ hi samañjasam || 3.13 ||

jīvātmanoḥ pṛthaktvaṃ yat prāgutpatteḥ prakīrtitam |
bhaviṣyadvṛtyā gauṇaṃ tanmukhyatvaṃ hi na yujyate || 3.14 ||

mṛllohavisphuliṅgādyaiḥ sṛṣṭiryā coditānyathā |
upāyaḥ so'vatārāya nāsti bhedaḥ kathaṃcana || 3.15 ||

āśramāstrividhā hīnamadhyamotkṛṣṭadṛṣṭayaḥ |
upāsanopadiṣṭeyaṃ tadarthamanukampayā || 3.16 ||

svasiddhāntavyavasthāsu dvaitino niścitā dṛḍham |
parasparaṃ virudhyante tairayaṃ na virudhyate || 3.17 ||

advaitaṃ paramārtho hi dvaitaṃ tadbheda ucyate |
teṣām ubhayathā dvaitaṃ tenāyaṃ na viruddhyate || 3.18 ||

māyayā bhidyate hyetannānyathā'jaṃ kathañcana |
tattvato bhidyamāne hi martyatāmamṛtaṃ vrajet || 3.19 ||

ajātasyaiva bhāvasya jātimicchanti vādinaḥ |
ajāto hyamṛto bhāvo martyatāṃ kathameṣyati || 3.20 ||

na bhavatyamṛtaṃ martyaṃ na martyamamṛtaṃ tathā |
prakṛteranyathābhāvo na kathaṃcidbhaviṣyati || 3.21 ||

svabhāvenāmṛto yasya bhāvo gacchati martyatām |
kṛtakenāmṛtastasya kathaṃ sthāsyati niścalaḥ || 3.22 ||

bhūtato'bhūtato vāpi sṛjyamāne samā śrutiḥ |
niścitaṃ yuktiyuktaṃ ca yattadbhavati netarat || 3.23 ||

neha nāneti cā''mnāyādindromāyābhirityapi |
ajāyamāno bahudhā māyayā jāyate tu saḥ || 3.24 ||

saṃbhūterapavādācca saṃbhavaḥ pratiṣidhyate |
ko nvenaṃ janayediti kāraṇaṃ pratiṣidhyate || 3.25 ||

sa eṣa neti netīti vyākhyātaṃ nihnute yataḥ |
sarvamagrāhyabhāvena hetunājaṃ prakāśate || 3.26 ||

sato hi māyayā janma yujyate na tu tattvataḥ |
tattvato jāyate yasya jātaṃ tasya hi jāyate || 3.27 ||

asato māyayā janma tattvato naiva yujyate |
vandhyāputro na tattvena māyayā vā'pi jāyate || 3.28 ||

yathā svapne dvayābhāsaṃ spandate māyayā manaḥ |
tathā jāgraddvayābhāsaṃ spandate māyayā manaḥ || 3.29 ||

advayaṃ ca dvayābhāsaṃ manaḥ svapne na saṃśayaḥ |
advayaṃ ca dvayābhāsaṃ tathā jāgranna saṃśayaḥ || 3.30 ||

manodṛśyamidaṃ dvaitaṃ yatkiṃcitsacarācaram |
manaso hyamanībhāve dvaitaṃ naivopalabhyate || 3.31 ||

ātmasatyānubodhena na saṃkalpayate yadā |
amanastāṃ tadā yāti grāhyābhāve tadagraham || 3.32 ||

akalpamajaṃ jñānaṃ jñeyābhinnaṃ pracakṣate |
brahmajñeyamajaṃ nityamajenājaṃ vibudhyate || 3.33 ||

nigṛhītasya manaso nirvikalpasya dhīmataḥ |
pracāraḥ sa tu vijñeyaḥ suṣupte'nyo na tatsamaḥ || 3.34 ||

līyate hi suṣupte tannigṛhītaṃ na līyate |
tadeva nirbhayaṃ brahma jñānalokaṃ samantataḥ || 3.35 ||

ajamanindramasvapnamanāmakamarūpakam |
sakṛdvibhātaṃ sarvajñaṃ nopacāraḥ kathaṃcana || 3.36 ||

sarvābhilāpavigataḥ sarvacintāsamutthitaḥ |
supraśāntaḥ sakṛjjyotiḥ samādhiracalo'bhayaḥ || 3.37 ||

graho na tatra notsargaścintā yatra na vidyate |
ātmasaṃsthaṃ tadā jñānamajāti samatāṃ gatam || 3.38 ||

asparśayogo vai nāma durdarśaḥ sarvayogibhiḥ |
yogino bibhyati hyasmādabhaye bhayadarśinaḥ || 3.39 ||

manaso nigrahāyattamabhayaṃ sarvayoginā(ṇā)m |
duḥkhakṣayaḥ prabodhaścāpyakṣayā śāntireva ca || 3.40 ||

utseka udadheryadvatkuśāgreṇaikabindunā |
manaso nigrahastadvadbhavedaparikhedataḥ || 3.41 ||

upāyena nigṛhṇīyādvikṣiptaṃ kāmabhogayoḥ |
suprasannaṃ laye caiva yathā kāmo layastathā || 3.42 ||

duḥkhaṃ sarvamanusmṛtya kāmabhogānnivartayet |
ajaṃ sarvamanusmṛtya jātaṃ naiva tu paśyati || 3.43 ||

laye saṃbodhayeccittaṃ vikṣiptaṃ śamayetpunaḥ |
sakaṣāyaṃ vijānīyātsamaprāptaṃ na cālayet || 3.44 ||

nā''svādayetsukhaṃ tatra niḥsaṅgaḥ prajñayā bhavet |
niścalaṃ niścaraccittamekīkuryātprayatnataḥ || 3.45 ||

yadā na līyate cittaṃ na ca vikṣipyate punaḥ |
aniṅganamanābhāsaṃ niṣpannaṃ brahma tattadā || 3.46 ||

svasthaṃ śāntaṃ sanirvāṇamakathyaṃ sukhamuttamam |
ajamajena jñeyena sarvajñaṃ paricakṣate || 3.47 ||

na kaścijjāyate jīvaḥ saṃbhavo'sya na vidyate |
etattaduttamaṃ satyaṃ yatra kiṃcinna jāyate || 3.48 ||

jñānenā''kāśakalpena dharmānyo gaganopamān |
jñeyābhinnena saṃbuddhastaṃ vande dvipadāṃ varam || 4.1 ||

asparśayogo vai nāma sarvasattvasukho hitaḥ |
avivādo'viruddhaśca deśitastaṃ namāmyaham || 4.2 ||

bhūtasya jātimicchanti vādinaḥ kecideva hi |
abhūtasyāpare dhīrā vivadantaḥ parasparam || 4.3 ||

bhūtaṃ na jāyate kiṃcidabhūtaṃ naiva jāyate |
vivadanto dvayā hyevamajātiṃ khyāpayanti te || 4.4 ||

khyāpyamānāmajātiṃ tairanumodāmahe vayam |
vivadāmo na taiḥ sārdhamavivādaṃ nibodhata || 4.5 ||

ajātasyaiva dharmasya jātimicchanti vādinaḥ |
ajāto hyamṛto dharmo martyatāṃ kathameṣyati || 4.6 ||

na bhavatyamṛtaṃ martyaṃ na martyamamṛtaṃ tathā |
prakṛteranyathābhāvo na kathaṃcidbhaviṣyati || 4.7 ||

svabhāvenāmṛto yasya dharmo gacchati martyatām |
kṛtakenāmṛtas tasya kathaṃsthāsyati niścalaḥ || 4.8 ||

sāṃsiddhikī svābhāvikī sahajā akṛtā ca yā |
prakṛtiḥ seti vijñeyā svabhāvaṃ na jahāti yā || 4.9 ||

jarāmaraṇanirmuktāḥ sarve dharmāḥ svabhāvataḥ |
jarāmaraṇamicchantaścyavante tanmanīṣayā || 4.10 ||

kāraṇaṃ yasya vai kāryaṃ kāraṇaṃ tasya jāyate |
jāyamānaṃ kathamajaṃ bhinnaṃ nityaṃ kathaṃ ca tat || 4.11 ||

kāraṇādyadyananyatvamataḥ kāryamajaṃ yadi |
jāyamānāddhi vai kāryātkāraṇaṃ te kathaṃ dhruvam || 4.12 ||

ajādvai jāyate yasya dṛṣṭāntastasya nāsti vai |
jātācca jāyāmānasya na vyavasthā prasajyate || 4.13 ||

hetorādiḥ phalaṃ yeṣāmādirhetuḥ phalasya ca |
hetoḥ phalasya cānādiḥ kathaṃ tairupavarṇyate || 4.14 ||

hetorādiḥ phalaṃ yeṣāmādirhetuḥ phalasya ca |
tathā janma bhavetteṣāṃ putrājjanma pituryathā || 4.15 ||

saṃbhave hetuphalayoreṣitavyaḥ kramastvayā |
yugapatsaṃbhave yasmādasaṃbandho viṣāṇavat || 4.16 ||

phalādutpadyamānassanna te hetuḥ prasidhyati |
aprasiddhaḥ kathaṃ hetuḥ phalamutpādayiṣyati || 4.17 ||

yadi hetoḥ phalātsiddhiḥ phalasiddhiśca hetutaḥ |
kataratpūrvaniṣpannaṃ yasya siddhirapekṣayā || 4.18 ||

aśaktiraparijñānaṃ kramakopo'tha vā punaḥ |
evaṃ hi sarvathā buddhaiḥ ajātiḥ paridīpitā || 4.19 ||

bījāṅkurākhyo dṛṣṭāntaḥ sadā sādhyasamo hi sa |
na hi sādhyasamo hetuḥ siddhau sādhyasya yujyate || 4.20 ||

pūrvāparāparijñānam ajāteḥ paridīpakam |
jāyamānāddhi vai dharmāt kathaṃ pūrvaṃ na gṛhyate || 4.21 ||

svato vā parato vā'pi na kiṃcidvastu jāyate |
sadasatsadasadvā'pi na kiṃcidvastu jāyate || 4.22 ||

heturna jāyate'nādeḥ phalaṃ cāpi svabhāvataḥ |
ādirna vidyate yasya tasya hyādirna vidyate || 4.23 ||

prajñapteḥ sanimittatvamanyathā dvayanāśataḥ |
saṃkleśasyopalabdheśca paratantrāstitā matā || 4.24 ||

prajñapteḥ sanimittatvamiṣyate yuktidarśanāt |
nimittasyānimittatvam iṣyate bhūtadarśanāt || 4.25 ||

cittaṃ na saṃspṛśatyarthaṃ nārthābhāsaṃ tathaiva ca |
abhūto hi yataścārtho nārthābhāsastataḥ pṛthak || 4.26 ||

nimittaṃ na sadā cittaṃ saṃspṛśatyadhvasu triṣu |
animitto viparyāsaḥ kathaṃ tasya bhaviṣyati || 4.27 ||

tasmānna jāyate cittaṃ cittadṛśyaṃ na jāyate |
tasya paśyanti ye jātiṃ khe vai paśyanti te padam || 4.28 ||

ajātaṃ jāyate yasmāt ajātiḥ prakṛtistataḥ |
prakṛteranyathābhāvo na kathaṃcidbhaviṣyati || 4.29 ||

anāderantavattvaṃ ca saṃsārasya na setsyati |
anantatā cā''dimato mokṣasya na bhaviṣyati || 4.30 ||

ādāvante ca yannāsti vartamāne'pi tattathā |
vitathaiḥ sadṛśāḥ santo'vitathā iva lakṣitāḥ || 4.31 ||

saprayojanatā teṣāṃ svapne vipratipadyate |
tasmādādyantavattvena mithyaiva khalu te smṛtāḥ || 4.32 ||

sarve dharmā mṛṣā svapne kāyasyāntanidarśanāt |
saṃvṛtte'sminpradeśe vai bhūtānāṃ darśanaṃ kutaḥ || 4.33 ||

na yuktaṃ darśanaṃ gatvā kālasyāniyamādgatau |
pratibuddhaśca vai sarvastasmindeśe na vidyate || 4.34 ||

mitrādyaiḥ saha saṃmantrya saṃbuddhau na prapadyate |
gṛhītaṃ cāpi yatkiṃcit pratibuddho na paśyati || 4.35 ||

svapne cāvastukaḥ kāyaḥ pṛthaganyasya darśanāt |
yathā kāyastathā sarvaṃ cittadṛśyamavastukam || 4.36 ||

utpādasyāprasiddhatvādajaṃ sarvamudāhṛtam |
na ca bhūtādabhūtasya saṃbhavo'sti kathaṃcana || 4.38 ||

asajjāgarite dṛṣṭvā svapne paśyati tanmayaḥ |
asatsvapne'pi dṛṣṭvā ca pratibuddhau na paśyati || 4.39 ||

nāstyasaddhetukamasat sadasaddhetukaṃ tathā |
sacca saddhetukaṃ nāsti saddhetukamasatkutaḥ || 4.40 ||

viparyāsādyathā jāgradacintyānbhūtavatspṛśet |
tathā svapne viparyāsāt dharmāstatraiva paśyati || 4.41 ||

upalambhātsamācārāt astivastutvavādinām |
jātistu deśitā buddhair ajātestrasatāṃ sadā || 4.42 ||

ajātestrasatāṃ teṣāmupalambhādviyanti ye |
jātidoṣā na setsyanti doṣo'pyalpo bhaviṣyati || 4.43 ||

upalambhātsamācārānmāyāhastī yathocyate |
upalambhātsamācārādasti vastu tathocyate || 4.44 ||

jātyābhāsaṃ calābhāsaṃ vastvābhāsaṃ tathaiva ca |
ajācalamavastutvaṃ vijñānaṃ śāntamadvayam || 4.45 ||

evaṃ na jāyate cittamevaṃ dharmā ajāḥ smṛtāḥ |
evameva vijānanto na patanti viparyaye || 4.46 ||

ṛjuvakrādikābhāsamalātaspanditaṃ yathā |
grahaṇagrāhakābhāsaṃ vijñānaspanditaṃ tathā || 4.47 ||

aspandamānamalātamanābhāsamajaṃ yathā |
aspandamānaṃ vijñānamanābhāsamajaṃ tathā || 4.48 ||

alāte spandamāne vai nā''bhāsā anyatobhuvaḥ |
na tato'nyatra nispandānnālātaṃ praviśanti te || 4.49 ||

na nirgatā alātātte dravyatvābhāvayogataḥ |
vijñāne'pi tathaiva syurābhāsasyāviśeṣataḥ || 4.50 ||

vijñāne spandamāne vai nā''bhāsā anyatobhuvaḥ |
na tato'nyatra nispandānna vijñānaṃ viśanti te || 4.51 ||

na nirgatāste vijñānāddravyatvābhāvayogataḥ |
kāryakāraṇatābhāvādyato'cintyāḥ sadaiva te || 4.52 ||

dravyaṃ dravyasya hetuḥ syādanyadanyasya caiva hi |
dravyatvamanyabhāvo vā dharmāṇāṃ nopapadyate || 4.53 ||

evaṃ na cittajā dharmāścittaṃ vāpi na dharmajam |
evaṃ hetuphalājātiṃ praviśanti manīṣiṇaḥ || 4.54 ||

yāvaddhetuphalāveśastāvaddhetuphalodbhavaḥ |
kṣīṇe hetuphalāveśe nāsti hetuphalodbhavaḥ || 4.55 ||

yāvaddhetuphalāveśaḥ saṃsārastāvadāyataḥ |
kṣīṇe hetuphalāveśe saṃsāraṃ na prapadyate || 4.56 ||

saṃvṛtyā jāyate sarvaṃ śāśvataṃ nāsti tena vai |
sadbhāvena hyajaṃ sarvamucchedastena nāsti vai || 4.57 ||

dharmā ya iti jāyante jāyante te na tattvataḥ |
janma māyopamaṃ teṣāṃ sā ca māyā na vidyate || 4.58 ||

yathā māyāmayādbījājjāyate tanmayoṅkuraḥ |
nāsau nityo na cocchedī tadvaddharmeṣu yojanā || 4.59 ||

nājeṣu sarvadharmeṣu śāśvatāśāśvatābhidhā |
yatra varṇā na vartante vivekastatra nocyate || 4.60 ||

yathā svapne dvayābhāsaṃ cittaṃ calati māyayā |
tathā jāgraddvayābhāsaṃ cittaṃ calati māyayā || 4.61 ||

advayaṃ ca dvayābhāsaṃ cittaṃ svapne na saṃśayaḥ |
advayaṃ ca dvayābhāsaṃ tathā jāgranna saṃśayaḥ || 4.62 ||

svapnadṛk pracaran svapne dikṣu vai daśasu sthitān |
aṇḍajān svedajānvā'pi jīvān paśyati yān || 4.63 ||

svapnadṛkcittadṛśyāste na vidyante tataḥ pṛthak |
tathā taddṛśyamevedaṃ svapnadṛkcittamiṣyate || 4.64 ||

caran jāgarite jāgraddikṣu vai daśasu sthitān |
aṇḍajān svedajānvā'pi jīvānpaśyati yānsadā || 4.65 ||

jāgraccittekṣaṇīyāste na vidyante tataḥ pṛthak |
tathā taddṛśyamevedaṃ jāgrataścittamiṣyate || 4.66 ||

ubhe hyanyonyadṛśye te kiṃ tadastīti nocyate |
lakṣaṇāśūnyamubhayaṃ tanmatenaiva gṛhyate || 4.67 ||

yathā svapnamayo jīvo jāyate mriyate'pi ca |
tathā jīvā amī sarve bhavanti na bhavanti ca || 4.68 ||

yathā māyāmayo jīvo jāyate mriyate'pi ca |
tathā jīvā amī sarve bhavanti na bhavanti ca || 4.69 ||

yathā nirmitako jīvo jāyate mriyate'pi ca |
tathā jīvā amī sarve bhavanti na bhavanti ca || 4.70 ||

na kaścijjāyate jīvaḥ saṃbhavo'sya na vidyate |
etattaduttamaṃ satyaṃ yatra kiṃcinna jāyate || 4.71 ||

cittaspandikamevedaṃ grāhyagrāhakavaddvayam |
cittaṃ nirviṣayaṃ nityamasaṃgaṃ tena kīrtitam || 4.72 ||

yo'sti kalpitasaṃvṛtyā paramārthena nāstyasau |
paratantrābhisaṃvṛtyā syānnāsti paramārthataḥ || 4.73 ||

ajaḥ kalpitasaṃvṛtyā paramārthena nāpyajaḥ |
paratantrādiniṣpattyā saṃvṛtyā jāyate tu saḥ || 4.74 ||

abhūtābhiniveśo'sti dvayaṃ tatra na vidyate |
dvayābhāvaṃ sa buddhvaiva nirnimitto na jāyate || 4.75 ||

yadā na labhate hetūnuttamādhamamadhyamān |
tadā na jāyate cittaṃ hetvabhāve phalaṃ kutaḥ || 4.76 ||

animittasya cittasya yā'nutpattiḥ samā'dvayā |
ajātasyaiva sarvasya cittadṛśyaṃ hi tadyataḥ || 4.77 ||

buddhvā'nimittatāṃ satyāṃ hetuṃ pṛthaganāpnuvan |
vītaśokaṃ tathā kāmamabhayaṃ padamaśnute || 4.78 ||

abhūtābhiniveśāddhi sadṛśe tatpravartate |
vastvabhāvaṃ sa budhvaiva niḥsaṃgaṃ vinivartate || 4.79 ||

nivṛttasyāpravṛttasya niścalā hi tathā sthitiḥ |
viṣayaḥ sa hi buddhānāṃ tatsāmyamajamadvayam || 4.80 ||

ajamanidramasvapnaṃ prabhātaṃ bhavati svayam |
sakṛdvibhāto hyevaiṣa dharma dhātusvabhāvataḥ || 4.81 ||

sukhamāvriyate nityaṃ duḥkhaṃ vivriyate sadā |
yasya kasya ca dharmasya graheṇa bhagavānasau || 4.82 ||

asti nāstyasti nāstīti nāsti nāstīti vā punaḥ |
calasthirobhayābhāvairāvṛṇotyeva bāliśaḥ || 4.83 ||

koṭhyaścatasra etāstu grahairyāsāṃ sadā''vṛtaḥ |
bhagavānābhiraspṛṣṭo yena dṛṣṭaḥ sa sarvadṛk || 4.84 ||

prāpya sarvajñatāṃ kṛtsnāṃ brāhmaṇyaṃ padamadvayam |
anāpannādimadhyāntaṃ kimataḥ paramīhate || 4.85 ||

viprāṇāṃ vinayo hyeṣa śamaḥ prākṛta ucyate |
damaḥ prakṛtidāntatvādevaṃ vidvāñśamaṃ vrajet || 4.86 ||

savastu sopalambhaṃ ca dvayaṃ laukikamiṣyate |
avastu sopalambhaṃ ca śuddhaṃ laukikamiṣyate || 4.87 ||

avastvanupalambhaṃ ca lokottaramiti smṛtam |
jñānaṃ jñeyaṃ ca vijñeyaṃ sadā buddhaiḥ prakīrtitam || 4.88 ||

jñāne ca trividhe jñeye krameṇa vidite svayam |
sarvajñatā hi sarvatra bhavatīha mahādhiyaḥ || 4.89 ||

heyajñeyāpyapākyāni vijñeyānyagrayāṇataḥ |
teṣāmanyatra vijñeyādupalambhastriṣu smṛtaḥ || 4.90 ||

prakṛtyā''kāśavajjñeyāḥ sarve dharmā anādayaḥ |
vidyate na hi nānātvaṃ teṣāṃ kvacana kiṃcanaḥ || 4.91 ||

ādibuddhāḥ prakṛtyaiva sarve dharmāḥ suniścitāḥ |
yasyaivaṃ bhavati kṣāntiḥ so'mṛtatvāya kalpate || 4.92 ||

ādiśāntā hyanutpannāḥ prakṛtyaiva sunirvṛtāḥ |
sarve dharmāḥ samābhinnā ajaṃ sāmyaṃ viśāradam || 4.93 ||

vaiśāradyaṃ tu vai nāsti bhede vicaratāṃ sadā |
bhedanimnāḥ pṛthagvādāstasmātte kṛpaṇāḥ smṛtāḥ || 4.94 ||

aje sāmye tu ye kecidbhaviṣyanti suniścitāḥ |
te hi loke mahājñānāstacca loko na gāhate || 4.95 ||

ajeṣvajamasaṃkrāntaṃ dharmeṣu jñānamiṣyate |
yato na kramate jñānamasaṃgaṃ tena kīrtitam || 4.96 ||

aṇumātre'pi vaidharmye jāyamāne'vipaścitaḥ |
asaṃgatā sadā nāsti kimutā''varaṇacyutiḥ || 4.97 ||

alabdhāvaraṇāḥ sarve dharmāḥ prakṛtinirmalāḥ |
ādau buddhāstathā muktā budhyanta iti nāyakāḥ || 4.98 ||

kramate na hi buddhasya jñānaṃ dharmeṣu tāpi (yi) naḥ |
sarve dharmāstathā jñānaṃ naitadbuddhena bhāṣitam || 4.99 ||

durdarśamatigambhīramajaṃ sāmyaṃ viśāradam |
buddhvā padamanānātvaṃ namaskurmo yathābalam || 4.100 ||

Автор: Мандукья карика Гаудапады

  • 0

Перевод Мандукья упанишады

Структура перевода:

  1. Текст перевода на русском
  2. Сутра на санскрите (деванагари).
  3. Транслитерация сутры с деванагари на IAST

Мандукья упанишада

माण्डूक्योपनिषत्
maṇḍūkyopaniṣat



АУМ! О светлейшие, ушами нам следует слушать Благое, о достойные почитания, глазами нам следует смотреть на Благое.
О прославленные, телами, чьи члены стойки, нам следует обрести божественную благодать, пока мы живы.


ॐ भद्रं कर्णेभिः शृणुयाम देवा भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः ।
स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवांसस्तनूभिर्व्यशेम देवहितं यदायुः ॥
oṃ bhadraṃ karṇebhiḥ śṛṇuyāma devā bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ ।
sthirairaṅgaistuṣṭuvāṃsastanūbhirvyaśema devahitaṃ yadāyuḥ ॥



Постигни же Благой ум.


भद्रं नो अपि वातय मनः ॥
bhadraṃ no api vātaya manaḥ ॥



АУМ, умиротворение, умиротворение, умиротворение.


ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ।
oṁ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ।



Сейчас Мандукья упанишада

॥ अथ माण्डूक्योपनिषत् ॥
atha maṇḍūkyopaniṣat



Хари АУМ

हरिः ॐ ।
hariḥ oṁ



1. Этот слог АУМ – все это. Вот его объяснение: что было, что есть и что будет – все это слог АУМ, и даже иное, за пределами трех времен, также есть слог АУМ.


ॐ इत्येतदक्षरमिदं सर्वं तस्योपव्याख्यानं भूतं भवद् भविष्यदिति सर्वमोङ्कार एव यच्चान्यत् त्रिकालातीतं तदप्योङ्कार एव ॥१॥
oṃ ityetadakṣaramidaṃ sarvaṃ tasyopavyākhyānaṃ bhūtaṃ bhavad bhaviṣyaditi sarvamoṅkāra eva
yaccānyat trikālātītaṃ tadapyoṅkāra eva ॥1॥



2. Брахман действительно является всем этим. Это Атман — Брахман. И этот Атман имеет четыре стопы.


सर्वं ह्येतद् ब्रह्मायमात्मा ब्रह्म सोऽयमात्मा चतुष्पात् ॥२॥
sarvaṃ hyetad brahmāyamātmā brahma so'yamātmā catuṣpāt ॥2॥



3. Вайшванара (всечеловеческая) — первая стопа, бодрствующая, познающая внешнее, имеющая семь членов и девятнадцать ртов, вкушающая грубое.


जागरितस्थानो बहिष्प्रज्ञः सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः स्थूलभुग्वैश्वानरः प्रथमः पादः ॥३॥
jāgaritasthāno bahiṣprajñaḥ saptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ sthūlabhugvaiśvānaraḥ prathamaḥ pādaḥ ॥3॥


Примечание переводчиков
7 членов — см. ЧхУ 5.18.2
19 ртов — 10 органов познания и действия, 5 пран, ум, интеллект, эго, память.


4. Тайджаса (сияющая) – вторая стопа, грезящая, познающая внутреннее, имеющая семь членов и девятнадцать ртов, вкушающая тонкое.


स्वप्नस्थानोऽन्तःप्रज्ञः सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः प्रविविक्तभुक्तैजसो द्वितीयः पादः ॥४॥
svapnasthāno'ntaḥprajñaḥ saptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ praviviktabhuktaijaso dvitīyaḥ pādaḥ ॥4॥



5. Глубокий сон — это сон, где не желается никакое желание, не видится ни одно сновидение.
Праджня (познающая) — третья стопа, пребывающая в глубоком сне, ставшая единой, наполненная познанием, состоящая из блаженства и блаженство же вкушающая.


यत्र सुप्तो न कञ्चन कामं कामयते न कञ्चन स्वप्नं पश्यति तत् सुषुप्तम् ।
सुषुप्तस्थान एकीभूतः प्रज्ञानघन एवानन्दमयो ह्यानन्दभुक् चेतोमुखः प्राज्ञस्तृतीयः पादः ॥५॥
yatra supto na kañcana kāmaṃ kāmayate na kañcana svapnaṃ paśyati tat suṣuptam ।
suṣuptasthāna ekībhūtaḥ prajñānaghana evānandamayo hyānandabhuk cetomukhaḥ prājñastṛtīyaḥ pādaḥ ॥
5॥


6. Она (познающая) повелитель всего, она всеведущая, она внутренний управляющий, она источник всего, начало и конец существ.


एष सर्वेश्वरः एष सर्वज्ञ एषोऽन्तर्याम्येष योनिः सर्वस्य प्रभवाप्ययौ हि भूतानाम् ॥६॥
eṣa sarveśvaraḥ eṣa sarvajña eṣo'ntaryāmyeṣa yoniḥ sarvasya prabhavāpyayau hi bhūtānām ॥6॥



7. Не познающая ни внутреннее, ни внешнее, ни познающая их обоих, ни наполненная познанием, не являющаяся ни познанием, ни не-познанием.
Невидимая, не участвующая в практике, непостижимая, лишенная качеств, немыслимая, неописуемая (к.л. знаком), [являющаяся] потоком сознания единого Атмана (души), упокоением мира (prapañcopaśamaṃ), умиротворенная, благоприятная, недвойственная — эти [свойства] приписываются четвертой [стопе], это Атман, которого необходимо распознать.


नान्तःप्रज्ञं न बहिष्प्रज्ञं नोभयतःप्रज्ञं न प्रज्ञानघनं न प्रज्ञं नाप्रज्ञम् ।
अदृष्टमव्यवहार्यमग्राह्यमलक्षणं अचिन्त्यमव्यपदेश्यमेकात्मप्रत्ययसारं प्रपञ्चोपशमं शान्तं शिवमद्वैतं चतुर्थं मन्यन्ते स आत्मा स विज्ञेयः ॥७॥
nāntaḥprajñaṃ na bahiṣprajñaṃ nobhayataḥprajñaṃ na prajñānaghanaṃ na prajñaṃ nāprajñam ।
adṛṣṭamavyavahāryamagrāhyamalakṣaṇaṃ acintyamavyapadeśyamekātmapratyayasāraṃ prapañcopaśamaṃ śāntaṃ śivamadvaitaṃ caturthaṃ manyante sa ātmā sa vijñeyaḥ ॥7॥



8. Этот Атман – это слог АУМ среди слогов. Говоря о [его] частях (adhimātraṃ), части — стопы, а стопы — части: звук «А», звук «У» и звук «М».


सोऽयमात्माध्यक्षरमोङ्कारोऽधिमात्रं पादा मात्रा मात्राश्च पादा अकार उकारो मकार इति ॥८॥
so'yamātmādhyakṣaramoṅkāro'dhimātraṃ pādā mātrā mātrāśca pādā akāra ukāro makāra iti ॥8॥



9. Бодрствующая Вайшванара (всечеловеческая) — это звук «А», первая часть вследствие достижения или первенства. Тот, кто познал [эту стопу] таким образом, реализует все свои желания и тоже становится первым.


जागरितस्थानो वैश्वानरोऽकारः प्रथमा मात्राऽप्तेरादिमत्त्वाद् वा ऽप्नोति ह वै सर्वान् कामानादिश्च भवति य एवं वेद ॥९॥
jāgaritasthāno vaiśvānaro'kāraḥ prathamā mātrā'pterādimattvād vā'pnoti ha vai sarvān kāmānādiśca bhavati ya evaṃ veda ॥9॥



10. Грезящая тайджаса [сияющая] — это звук «У», вторая часть вследствие возвышения или нахождения посередине. Тот, кто познал [вторую стопу] таким образом, расширяет знание и становится равным; никто в его роду не будет не знать о Брахмане.


स्वप्नस्थानस्तैजस उकारो द्वितीया मात्रोत्कर्षात् उभयत्वाद्वोत्कर्षति ह वै ज्ञानसन्ततिं समानश्च भवति नास्याब्रह्मवित्कुले भवति य एवं वेद ॥१०॥
svapnasthānastaijasa ukāro dvitīyā mātrotkarṣāt ubhayatvādvotkarṣati ha vai jñānasantatiṃ samānaśca bhavati nāsyābrahmavitkule bhavati ya evaṃ veda ॥10॥



11. Пребывающая в глубоком сне Прад; ня (познающая) — это звук «М», третья часть вследствие постижения или растворения. Тот, кто познал [третью стопу] таким образом, познает (измеряет) всё это и растворяет [его в себе].


सुषुप्तस्थानः प्राज्ञो मकारस्तृतीया मात्रा मितेरपीतेर्वा मिनोति ह वा इदं सर्वमपीतिश्च भवति य एवं वेद ॥११॥
suṣuptasthānaḥ prājño makārastṛtīyā mātrā miterapītervā minoti ha vā idaṃ sarvamapītiśca bhavati ya evaṃ veda ॥11॥



12. Не имеющая частей четвертая [стопа] не участвует в практике, является упокоением мира, она благоприятная и недвойственная, — это звук АУМ, он же — Атман. Тот, кто познал [четвертую стопу] таким образом, Атманом проникает в Атман.


अमात्रश्चतुर्थोऽव्यवहार्यः प्रपञ्चोपशमः शिवोऽद्वैत एवमोङ्कार आत्मैव संविशत्यात्मना ऽत्मानं य एवं वेद ॥१२॥
amātraścaturtho'vyavahāryaḥ prapañcopaśamaḥ śivo'dvaita evamoṅkāra ātmaiva saṃviśatyātmanā 'tmānaṃ ya evaṃ veda ॥12॥



Так заканчивается Мандукья упанишада.


॥ इति माण्डूक्योपनिषत् समाप्ता ॥
॥ iti māṇḍūkyopaniṣat samāptā ॥




Любое копирование текста или части текста в некоммерческих целях допускается с использованием активной гиперссылки на эту страницу. Коммерческое использование допускается только с письменного согласия авторов.

Авторы: Перевод Мандукья упанишады

  • 0

Мандукья упанишада

На этой странице текст Мандукья упанишады на санскрите.


Перевод Мандукья упанишады по ссылке



माण्डूक्योपनिषत्

ॐ भद्रं कर्णेभिः श‍ृणुयाम देवा भद्रं पश्येमाक्षभिर्यजत्राः ।
स्थिरैरङ्गैस्तुष्टुवांसस्तनूभिर्व्यशेम देवहितं यदायुः ॥

भद्रं नो अपि वातय मनः ॥

ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ।

॥ अथ माण्डूक्योपनिषत् ॥

हरिः ॐ ।
ॐ इत्येतदक्षरमिदं सर्वं तस्योपव्याख्यानं
भूतं भवद् भविष्यदिति सर्वमोङ्कार एव
यच्चान्यत् त्रिकालातीतं तदप्योङ्कार एव ॥ १॥

सर्वं ह्येतद् ब्रह्मायमात्मा ब्रह्म सोऽयमात्मा चतुष्पात् ॥ २॥

जागरितस्थानो बहिष्प्रज्ञः सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः
स्थूलभुग्वैश्वानरः प्रथमः पादः ॥ ३॥

स्वप्नस्थानोऽन्तःप्रज्ञः सप्ताङ्ग एकोनविंशतिमुखः
प्रविविक्तभुक्तैजसो द्वितीयः पादः ॥ ४॥

यत्र सुप्तो न कञ्चन कामं कामयते न कञ्चन स्वप्नं
पश्यति तत् सुषुप्तम् । सुषुप्तस्थान एकीभूतः प्रज्ञानघन
एवानन्दमयो ह्यानन्दभुक् चेतोमुखः प्राज्ञस्तृतीयः पादः ॥ ५॥

एष सर्वेश्वरः एष सर्वज्ञ एषोऽन्तर्याम्येष योनिः सर्वस्य
प्रभवाप्ययौ हि भूतानाम् ॥ ६॥

नान्तःप्रज्ञं न बहिष्प्रज्ञं नोभयतःप्रज्ञं न प्रज्ञानघनं
न प्रज्ञं नाप्रज्ञम् । अदृष्टमव्यवहार्यमग्राह्यमलक्षणं
अचिन्त्यमव्यपदेश्यमेकात्मप्रत्ययसारं प्रपञ्चोपशमं
शान्तं शिवमद्वैतं चतुर्थं मन्यन्ते स आत्मा स विज्ञेयः ॥ ७॥

सोऽयमात्माध्यक्षरमोङ्कारोऽधिमात्रं पादा मात्रा मात्राश्च पादा
अकार उकारो मकार इति ॥ ८॥

जागरितस्थानो वैश्वानरोऽकारः प्रथमा मात्राऽऽप्तेरादिमत्त्वाद्
वाऽऽप्नोति ह वै सर्वान् कामानादिश्च भवति य एवं वेद ॥ ९॥

स्वप्नस्थानस्तैजस उकारो द्वितीया मात्रोत्कर्षात्
उभयत्वाद्वोत्कर्षति ह वै ज्ञानसन्ततिं समानश्च भवति
नास्याब्रह्मवित्कुले भवति य एवं वेद ॥ १०॥

सुषुप्तस्थानः प्राज्ञो मकारस्तृतीया मात्रा मितेरपीतेर्वा
मिनोति ह वा इदं सर्वमपीतिश्च भवति य एवं वेद ॥ ११॥

अमात्रश्चतुर्थोऽव्यवहार्यः प्रपञ्चोपशमः शिवोऽद्वैत
एवमोङ्कार आत्मैव संविशत्यात्मनाऽऽत्मानं य एवं वेद ॥ १२॥

॥ इति माण्डूक्योपनिषत् समाप्ता ॥

māṇḍūkyopaniṣat

oṃ bhadraṃ karṇebhiḥ śa‍ṛṇuyāma devā bhadraṃ paśyemākṣabhiryajatrāḥ ।
sthirairaṅgaistuṣṭuvāṃsastanūbhirvyaśema devahitaṃ yadāyuḥ ॥

bhadraṃ no api vātaya manaḥ ॥

oṃ śāntiḥ śāntiḥ śāntiḥ ।

॥ atha māṇḍūkyopaniṣat ॥

hariḥ oṃ ।
oṃ ityetadakṣaramidaṃ sarvaṃ tasyopavyākhyānaṃ
bhūtaṃ bhavad bhaviṣyaditi sarvamoṅkāra eva
yaccānyat trikālātītaṃ tadapyoṅkāra eva ॥ 1॥

sarvaṃ hyetad brahmāyamātmā brahma so'yamātmā catuṣpāt ॥ 2॥

jāgaritasthāno bahiṣprajñaḥ saptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ
sthūlabhugvaiśvānaraḥ prathamaḥ pādaḥ ॥ 3॥

svapnasthāno'ntaḥprajñaḥ saptāṅga ekonaviṃśatimukhaḥ
praviviktabhuktaijaso dvitīyaḥ pādaḥ ॥ 4॥

yatra supto na kañcana kāmaṃ kāmayate na kañcana svapnaṃ
paśyati tat suṣuptam । suṣuptasthāna ekībhūtaḥ prajñānaghana
evānandamayo hyānandabhuk cetomukhaḥ prājñastṛtīyaḥ pādaḥ ॥ 5॥

eṣa sarveśvaraḥ eṣa sarvajña eṣo'ntaryāmyeṣa yoniḥ sarvasya
prabhavāpyayau hi bhūtānām ॥ 6॥

nāntaḥprajñaṃ na bahiṣprajñaṃ nobhayataḥprajñaṃ na prajñānaghanaṃ
na prajñaṃ nāprajñam । adṛṣṭamavyavahāryamagrāhyamalakṣaṇaṃ
acintyamavyapadeśyamekātmapratyayasāraṃ prapañcopaśamaṃ
śāntaṃ śivamadvaitaṃ caturthaṃ manyante sa ātmā sa vijñeyaḥ ॥ 7॥

so'yamātmādhyakṣaramoṅkāro'dhimātraṃ pādā mātrā mātrāśca pādā
akāra ukāro makāra iti ॥ 8॥

jāgaritasthāno vaiśvānaro'kāraḥ prathamā mātrā''pterādimattvād
vā''pnoti ha vai sarvān kāmānādiśca bhavati ya evaṃ veda ॥ 9॥

svapnasthānastaijasa ukāro dvitīyā mātrotkarṣāt
ubhayatvādvotkarṣati ha vai jñānasantatiṃ samānaśca bhavati
nāsyābrahmavitkule bhavati ya evaṃ veda ॥ 10॥

suṣuptasthānaḥ prājño makārastṛtīyā mātrā miterapītervā
minoti ha vā idaṃ sarvamapītiśca bhavati ya evaṃ veda ॥ 11॥

amātraścaturtho'vyavahāryaḥ prapañcopaśamaḥ śivo'dvaita
evamoṅkāra ātmaiva saṃviśatyātmanā''tmānaṃ ya evaṃ veda ॥ 12॥

॥ iti māṇḍūkyopaniṣat samāptā ॥

Автор: Мандукья упанишада

  • 0