хастамалака (Поиск по тегам)

1. [Шанкара:] «О дитя! Кто ты, чей, откуда ты, путник? Как [тебя] зовут, откуда ты пришел?
И на это сказанное мною ответь ты, дитя, чтобы порадовать меня, ты, кто вызывает радость.

kastvaṃ śiśo kasya kuto'si gantā kiṃ nāma te tvaṃ kuta āgato'si ।
etanmayoktaṃ vada cārbhaka tvaṃ matprītaye prītivivardhano'si ॥1॥

2. [Хастамалака:] Я не человек и не божество, не якша, не брахман, не кшатрий, не вайшья и не шудра,
Не ученик, не домохозяин, не лесной житель и не санньясин; Я — изначальное знание.

nāhaṃ manuṣyo na ca devayakṣau na brāhmaṇakṣatriyavaiśyaśūdrāḥ ।
na brahmacārī na gṛhī vanastho bhikṣurna cāhaṃ nijabodharūpaḥ ॥2॥

3. Свободная от всех наложений, подобная пустоте, основа действий ума и органов чувств,
Как Солнце, основа земной жизни — этот Атман, постоянное осознавание, [есмь] Я.

nimittaṃ manaścakṣurādipravṛttau nirastākhilopādhirākāśakalpaḥ ।
ravirlokaceṣṭānimittaṃ yathā yaḥ sa nityopalabdhisvarūpo'hamātmā ॥3॥

4. Действий ума и органов чувств, возникающих из неведения, изначально обладающая знанием, как огонь — жаром,
Неподвижная единственная опора — этот Атман, постоянное осознавание, [есмь] Я.

yamagnyuṣṇavannityabodhasvarūpaṃ manaścakṣurādīnyabodhātmakāni ।
pravartanta āśrityaniṣkampamekaṃ sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥4॥

5. Когда лицо отражается в зеркале, не реален образ в отсутствие лица.
Так же душа в сознании отражает Сознающего — этот Атман, постоянное осознавание, [есмь] Я.

mukhābhāsako darpaṇe dṛśyamāne mukhatvātpṛthaktvena naivāsti vastu ।
cidābhāsako dhīṣu jīvo'pi tadvat sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥5॥

6. Как в отсутствие зеркала исчезает отражение и лицо остается одним, лишенным отображения,
Так и при остановке сознания не отражается [ни в чем] Сознающий — этот Атман, постоянное осознавание, [есмь] Я.

yathā darpaṇābhāva ābhāsahāno mukhaṃ vidyate kalpanāhīnamekaṃ ।
tathā dhīviyoge nirābhāsako yaḥ sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥6॥

7. Не имеющий ни ума, ни глаз, но сам являющийся умом для ума и глазом для глаза,
Непостижимой сущностью ума и глаза, этот Атман, постоянное осознавание, [есмь] Я.

manaścakṣurāderviyuktaḥ svayaṃ yo manaścakṣurādermanaścakṣurādiḥ ।
manaścakṣurāderagamyasvarūpaḥ sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥7॥

8. Чистое сознание, которое одно само сияет, чья сущность ясна, как бы многообразно [отраженное] в сознаниях,
Как одно Солнце — на воде [в разных] сосудах, — этот Атман, постоянное осознавание, [есмь] Я.

ya eko vibhāti svataḥ śuddhacetāḥ prakāśasvarūpo'pi nāneva dhīṣu।
śarāvodakastho yathā bhānurekaḥ sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥8॥

9. Как Солнце одновременно освещает предметы для глаз многих,
Так же одно познание — сознания многих, — этот Атман, постоянное осознавание, [есмь] Я.

yathānekacakṣuḥ prakāśoravirnakrameṇa prakāśīkaroti prakāśyam।
anekādhiyo yastathaikaḥ prabodhaḥ sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥9॥

10. Глаз схватывает предмет, освещенный Солнцем, но Солнце [видит] то, что не освещено [иным],
И что освещено [Солнцем, то] он один глазу дает видеть, — этот Атман, постоянное осознавание, [есмь] Я.

vivasvatprabhātaṃ yathārūpamakṣaṃ pragṛhṇāti nābhātamevaṃ vivasvān ।
yadābhāta ābhāsayatyakṣamekaḥ sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥10॥

11. Как одно Солнце становится множественным, [отражаясь] в колеблющихся и спокойных [водах], но сущность его одинакова,
В отдельных колеблющихся умах он один, — этот Атман, постоянное осознавание, [есмь] Я.

yathā sūrya eko'pyanekaścalāsu sthirāsvapyananyadvibhāvyasvarūpam ।
calāsu prabhinnāsu dhīṣvevamekaḥ sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥11॥

12. Глупый полагает, что сокрытая неведением мысль лишается света так же, как сокрытое тучами Солнце,
Так же глупцу он кажется связанным [сансарой] — этот Атман, постоянное осознавание, [есмь] Я.

ghanacchannadṛṣṭirghanacchannamarkaṃ yathā niṣprabhaṃ manyate cātimūḍhaḥ ।
tathā baddhavadbhāti yo mūḍhadṛṣṭeḥ sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥12॥

13. Который один пронизывает все объекты, [но] не касается ни одного из них,
Всегда чист, подобно пространству, чья природа прозрачна, — этот Атман, постоянное осознавание, [есмь] Я.

samasteṣu vastusvanusyūtamekaṃ samastāni vastūni yaṃ na spṛśanti ।
viyadvatsadā śuddhamacchasvarūpaṃ sa nityoplabdhisvarūpo'hamātmā ॥13॥

14. Множество подделок [подобно] драгоценным камням, и множество отдельных сознаний [подобно] тебе,
Как лунные блики мерцают на воде, так же и я живу в этом мире, о Вишну!

upādhau yathā bhedatā sanmaṇīnāṃ tathā bhedatā buddhibhedeṣu te'pi ।
yathā candrikāṇām jale caṃcalatvaṃ tathā caṃcalatvaṃ mamāpīha viṣṇo ॥14॥

कस्त्वं शिशो कस्य कुतोऽसि गन्ता किं नाम ते त्वं कुत आगतोऽसि।
ऐतंमयोक्तम वद चार्भकत्वं मत्प्रीतये प्रीतिविवर्धनोऽसि ॥१॥
kastvaṃ śiśo kasya kuto'si gantā kiṃ nāma te tvaṃ kuta āgato'si।
aitaṃmayoktama vada cārbhakatvaṃ matprītaye prītivivardhano'si ॥1॥

नाहं मनुष्यो न च देवयक्षौ न ब्राह्मणक्षत्रिय वैश्यशूद्राः।
न ब्रम्हचारी न गृही वनस्थो भिक्षुर्न चाहं निजबोधरूपः ॥२॥
nāhaṃ manuṣyo na ca devayakṣau na brāhmaṇakṣatriya vaiśyaśūdrāḥ।
na bramhacārī na gṛhī vanastho bhikṣurna cāhaṃ nijabodharūpaḥ ॥2॥

निमित्तं मनश्चक्षुरादिप्रवृत्तौ निरस्ताखिलोपाधिराकाशकल्पः।
रविर्लोक चेष्टानिमित्तं यथा यः स नित्योपलब्धिस्वरुपोऽहमात्मा ॥३॥
nimittaṃ manaścakṣurādipravṛttau nirastākhilopādhirākāśakalpaḥ।
ravirloka ceṣṭānimittaṃ yathā yaḥ sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥3॥

यमग्न्युष्णवन्नित्यबोधस्वरूपं मनश्चक्षुरादीन्यबोधात्मकानि।
प्रवर्तन्त आश्रित्यनिष्कंपमेकं स नित्योपलब्धिस्वरुपोऽहमात्मा ॥४॥
yamagnyuṣṇavannityabodhasvarūpaṃ manaścakṣurādīnyabodhātmakāni।
pravartanta āśrityaniṣkaṃpamekaṃ sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥4॥

मुखाभासको दर्पणे दृश्यमानो मुखत्वात्पृथक्त्वेन नैवास्ति वस्तु।
चिदाभासको धीषु जीवोऽपि तद्वत् स नित्योपलब्धि स्वरुपोऽहमात्मा ॥५॥
mukhābhāsako darpaṇe dṛśyamāno mukhatvātpṛthaktvena naivāsti vastu।
cidābhāsako dhīṣu jīvo'pi tadvat sa nityopalabdhi svarupo'hamātmā ॥5॥

यथा दर्पणाभाव आभासहानो मुखं विद्यते कल्पनाहीनमेकं।
तथा धीवियोगे निराभासको यः स नित्योपलब्धि स्वरुपोऽहमात्मा ॥६॥
yathā darpaṇābhāva ābhāsahāno mukhaṃ vidyate kalpanāhīnamekaṃ।
tathā dhīviyoge nirābhāsako yaḥ sa nityopalabdhi svarupo'hamātmā ॥6॥

मनश्चक्षुरादेविर्युक्तः स्वयं यो मनश्चक्षुरादेर्मनश्चक्षुरादिः।
मनश्चक्षुरादेरगम्यस्वरूपः स नित्योपलब्धिस्वरुपोऽहमात्मा ॥७॥
manaścakṣurādeviryuktaḥ svayaṃ yo manaścakṣurādermanaścakṣurādiḥ।
manaścakṣurāderagamyasvarūpaḥ sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥7॥

य एको विभाति स्वतः शुद्धचेताः प्रकाश स्वरूपोऽपि नानेव धीषु।
शरावोदकस्थो यथा भानुरेकः स नित्योपलब्धि स्वरुपोऽहमात्मा ॥८॥
ya eko vibhāti svataḥ śuddhacetāḥ prakāśa svarūpo'pi nāneva dhīṣu।
śarāvodakastho yathā bhānurekaḥ sa nityopalabdhi svarupo'hamātmā ॥8॥

यथाऽनेकचक्षुः प्रकाशो रविर्नक्रमेण प्रकाशीकरोति प्रकाश्यम्।
अनेकाधियो यस्तथैकप्रबोधः स नित्योपलब्धिस्वरुपोऽहमात्मा ॥९॥
yathā'nekacakṣuḥ prakāśo ravirnakrameṇa prakāśīkaroti prakāśyam।
anekādhiyo yastathaikaprabodhaḥ sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥9॥

विवस्वत् प्रभातं यथारूपमक्षं प्रगृण्हाति नाभातमेवं विवस्वान्।
यदाभात आभासयत्यक्षमेकः स नित्योपलब्धिस्वरुपोऽहमात्मा ॥१०॥
vivasvat prabhātaṃ yathārūpamakṣaṃ pragṛṇhāti nābhātamevaṃ vivasvān।
yadābhāta ābhāsayatyakṣamekaḥ sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥10॥

यथा सूर्य एकोऽप्स्वनेकश्चलासु स्थिरास्वप्यनन्यद्विभाव्यस्वरूपः।
चलासु प्रभिन्नासु धीष्वेवमेकः स नित्योपलब्धिस्वरुपोऽहमात्मा ॥११॥
yathā sūrya eko'psvanekaścalāsu sthirāsvapyananyadvibhāvyasvarūpaḥ।
calāsu prabhinnāsu dhīṣvevamekaḥ sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥11॥

घनच्छन्न दृष्टिर्घनच्छन्नमर्कं यथा निष्प्रभं मन्यते चातिमूढ़ः।
तथा बद्धवदभाति यो मूढ़दृष्टे: स नित्योपलब्धिस्वरुपोऽहमात्मा ॥१२॥
ghanacchanna dṛṣṭirghanacchannamarkaṃ yathā niṣprabhaṃ manyate cātimūḍhaḥ।
tathā baddhavadabhāti yo mūḍhadṛṣṭe: sa nityopalabdhisvarupo'hamātmā ॥12॥

समस्तेषु वस्तुष्वनुस्यूतमेकं समस्तानि वस्तूनि यं न स्पृशन्ति।
वियद्वत्सदा शुद्धमच्छस्वरूपं स नित्योप्लब्धि स्वरूपोऽहमात्मा ॥१३॥
samasteṣu vastuṣvanusyūtamekaṃ samastāni vastūni yaṃ na spṛśanti।
viyadvatsadā śuddhamacchasvarūpaṃ sa nityoplabdhi svarūpo'hamātmā ॥13॥

उपाधौ यथा भेदता सन्मणीनां तथा भेदता बुद्धिभेदेषु तेऽपि।
यथा चन्द्रिकाणाम् जले चंचलत्वं तथा चंचलत्वं तवापीह विष्णो ॥१४॥
upādhau yathā bhedatā sanmaṇīnāṃ tathā bhedatā buddhibhedeṣu te'pi।
yathā candrikāṇām jale caṃcalatvaṃ tathā caṃcalatvaṃ tavāpīha viṣṇo ॥14॥